Powieść kryminalna to gatunek powieści traktujący o zbrodni i metodach jej wykrycia. Współcześnie określić można cztery podstawowe odmiany powieści kryminalnej: Odmiana sensacyjno-awanturnicza (kryminalna sensu stricto), gdzie oprócz motywów przestępstwa występują również niezwykłe przygody bohaterów. Powieści tego typu powstały I połowie XX w. we Francji, oraz Anglii. W Polsce typ tej literatury zapoczątkowany został w dwudziestoleciu międzywojennym. Odmiana detektywistyczna, która charakteryzuje się problematyką psychologiczną, której głównym bohaterem jest detektyw prowadzący śledztwo. Odmiana zwana czarnym kryminałem amerykańskim, z której wywodzi się powieść gangsterska. Odmiana milicyjna rozwijająca się wyłącznie w krajach obozu socjalistycznego. Łączyła ona elementy kryminału sensacyjnego, detyktywistycznego, oraz pewne cechy socrealistycznej powieści tendencyjnej.